Stanisław Przybyszewski - twórczość

Twórczość Stanisława Przybyszewskiego jest  bogata i bardzo  różnorodna: powieści, dramaty, poezje, eseje, rozprawy, opracowania krytyczno-literackie. 
Przybyszewski był  jednym z najgorliwszych zwolenników   i propagatorów  skrajnego modernistycznego estetyzmu, wyrażającego się w haśle „sztuka dla sztuki”. W latach 1892 – 1893 redagował socjalistyczną „Gazetę Robotniczą”, wydawaną dla  emigrantów polskich, w Berlinie. Pisarską działalność  rozpoczął w języku niemieckim.  W  1892  roku wydał esej  filozoficzny „Z psychologii jednostki twórczej” w dwóch częściach: pierwsza „Chopin i Nietzche” i druga „Ola Hannson”.  Dzięki tym utworom zyskał  sławę  wśród  niemiecko-skandynawskiej bohemy artystycznej.  W roku 1893 napisał „Totenmesse” (  „Msza Żałobna” tyt. pol. „Requiem Aeternaum”), w 1894 „Vigilien” (Wigilia), w 1895 „De Proufundis”, w 1896 „Im Malstrom”, w 1897 Satanskinder („Dzieci szatana”). Twórczość  w języku niemieckim  dała mu rozgłos nie tylko w Niemczech, ale także w krajach skandynawskich, Czechach oraz Polsce. 
 W 1898 roku  przeniósł się do Polski, do Krakowa.   Redagował wówczas   „Życie”, czasopismo elity modernistycznej, stając się programowym przywódcą Młodej Polski.  Współpracował  między innymi ze Stanisławem Wyspiańskim. W swoich odezwach głosił  kult sztuki jako jedynego i wyłącznego  absolutu  - „Na drogach duszy” (1902). W tymże roku  wydał także „Z gleby kujawskiej”, ukazując  wielkość poety Jana Kasprowicza.   Z kolei w roku 1910  zaprezentował swoje uwielbienie dla  muzyki Chopina – „Szopen a Naród”. Szkic „Szlakiem duszy polskiej” z roku 1917  stanowi  swoistą pochwałę  literatury polskiej. Pisane w wyrazistym   językiem utwory   „Z cyklu Wigilii” , „Nad Morzem” (1899), „Profundis”, „Androgyne” (1900), „Requiem aeternam”, „Tyrteusz” (1915) stanowią swoistego rodzaju prozatorskie erotyki. Powieści „Dzieci Szatana” (w języku polskim – 1899), „Homo Sapiens”(1899-1901), „Synowie ziemi „(1904-11), „Mocny człowiek”(1912-13), „Dzieci nędzy” (1913-14), „Krzyk” (1917), „Il regno doloroso” (1924) uznawane były za  słabsze. Autor  prezentuje w nich  wgląd w zagadnienia psychologiczne. Bohaterami są zazwyczaj jednostki  o  wątpliwej  moralności i reputacji. 
 Stanisław Przybyszewski  pisał także dramaty. Autor ukazywał   w nich  wątek konfliktu płci. Do najważniejszych zaliczyć należy „Dla szczęścia” z roku 1900, „Złote runo” ( 1901), „Goście” (1902),  tworzące  cykl dramatyczny „Taniec miłości i śmierci”.  Pozostałe  dramaty to „Matka” (1902), „Śnieg” (1903), „Śluby” (1905), „Odwieczna baśń” (1905), „Gody życia” (1910), „Miasto” (1914), „Mściciel” (1927). Przybyszewski uważany był za  legendarną postać  europejskiej bohemy, choć jego sława i popularność  przybierała w różnych momentach jego życia zmienne  nasilenie. Obok twórczości rozgłos przynosiła mu atmosfera jaką wokół siebie wytwarzał.