Biografia - CDKZ

Stanisław Feliks Przybyszewski – biografia

Stanisław Feliks  Przybyszewski urodził się 7 maja 1868 roku w Łojewie, w niewielkiej,  malowniczo położonej wsi  nad Jeziorem Szarlejskim ( zwanym Małym Gopłem), w  gminie  Inowrocław. Był synem wiejskiego nauczyciela Józefa Przybyszewskiego oraz jego drugiej żony Doroty z Grąbczewskich. Ponieważ od wczesnych lat dziecięcych  wykazywał talent muzyczny pani Dorota   zaczęła uczyć go gry na  pianinie,  posługując się  ręcznie pisanymi nutami. W wieku 13 lat podjął naukę  w toruńskim gimnazjum, ale świadectwo dojrzałości uzyskał  już w gimnazjum wągrowieckim,  w roku 1889. Po maturze  wyjechał do Berlina. Początkowo podjął studia architektoniczne, po roku   przeniósł się na medycynę. Żadnego  z tych kierunków  nie ukończył. Pod wpływem  filozofii Nietzchego oraz uzyskanych informacji  z dziedziny neurofizjologii  opublikował, w roku 1892, w języku niemieckim dwa eseje pt. Zur Psychologie des Individuums, zyskując  akceptację oraz sławę w skandynawsko-niemieckim środowisku cyganerii artystycznej. Zaprzyjaźnił się wówczas między innymi z R. Dehmlem, E. Munchem, O. Hanssonem, A. Strinbergiem. 
 W Berlinie  początkowo Przybyszewski utrzymywał się  z wykonywania różnych dorywczych prac, potem otrzymał pracę w redakcji Gazety Robotniczej, dziennika adresowanego do polskiej emigracji. 
 W  maju  1891 roku wprowadziła się do Stanisława dawna uczennica z Wągrowca Marta Foerder, z którą miał troje dzieci: Bolesława, Mieczysławę, Janinę.  Niestety, partnerka nie mogąc liczyć na  pomoc i wsparcie Przybyszewskiego,  9 czerwca 1896 roku popełniła samobójstwo. Najstarszym synem zaopiekowali się rodzice Stanisława, dziewczynki  zaś zostały oddane do przytułku. W roku 1893 Stanisław Przybyszewski poślubił  Norweżkę Dagny Juel,   pianistkę. Para skupiała wokół siebie artystów berlińskiej cyganerii. Małżonkowie mieszkali  na zmianę w Berlinie i Konvgsvinger.  Z tego związku urodziło się dwoje dzieci: syn Zenon i córka Ivi. W roku 1900 małżonkowie   rozstali się, po czym po roku, na krótko zamieszkali w razem w Warszawie. Niestety wkrótce potem  Dagny została  zastrzelona przez młodego wielbiciela. W roku 1898 Przybyszewski  sprowadził się do Krakowa, gdzie objął redakcję „Życia”, stając się  artystycznym przywódcą duchowym Młodej Polski i cyganerii krakowskiej. W rok później związał się z malarką Anielą Pająkówną. Z tego nieformalnego związku  urodziło się szóste dziecko Przybyszewskiego, córka Stanisława. W roku 1899  goszcząc we Lwowie, u przyjaciela z dzieciństwa Jana Kasprowicza, nawiązał romans z Jego żoną Jadwigą, która zauroczona twórczością Przybyszewskiego  porzuciła męża i córki, by związać się z nim. Para zamieszkała w Warszawie. W tym czasie często wyjeżdżali do Rosji, gdzie twórczość  Stacha cieszyła  się dużą popularnością.  W roku 1906 zamieszkali w Toruniu. Po rozwodzie Jadwigi, para pobrała się w roku 1905 w Inowrocławiu. W kolejnym roku  małżonkowie wyjechali do  Monachium.  W Niemczech  nie powodziło im się najlepiej, spadło zainteresowanie literaturą Przybyszewskiego.  Po zakończeniu wojny   Stanisław  został  współpracownikiem poznańskiego czasopisma „Zdroju”. Na krótko  zamieszkali Przybyszewscy w Pradze, a potem w Krakowie i Poznaniu. W  latach 1919-1920  Przybyszewski podjął  pracę w Poczcie Polskiej jako tłumacz.    
Po czterech latach  zamieszkał w Gdańsku, gdzie pełnił funkcję urzędnika biura  tłumaczeń w Dyrekcji Kolei Państwowych. W roku 1922, głównie za sprawą Stanisława  otwarto polskie gimnazjum.  W Gdańsku przebywał do 1924 roku.  Mieszkał jeszcze w Toruniu, Zakopanem, Bydgoszczy, ale nigdzie nie  osiadł na dłuższy czas. W roku  1924  zamieszkał na Zamku Królewskim  tzw. „Pałacu pod Blachą”  w małym mieszkaniu z pracownią. W rok później został odznaczony   Oficerskim  Krzyżem Orderu  Odrodzenia Polski. 
Jednak twórczość Przybyszewskiego  nie budziła w owym czasie aprobaty, aby utrzymać rodzinę dorabiał odczytami o literaturze, w szczególności na temat twórczości Jana Kasprowicza. W roku 1927  powrócił w rodzinne strony. Osiadł na Kujawach, w dworku Józefa Znanieckiego, w Jarontach, pod Inowrocławiem.  W tymże roku zmarł. Został pochowany w przykościelnym cmentarzu w Górze.